İş akdinin sona ermesi, çalışanların kıdem ve ihbar tazminatı gibi önemli haklarını doğurabilmektedir. Bu hakların ne zaman, ne kadar ve nasıl talep edileceğini bilmek, ciddi hak kayıplarının önüne geçmektedir.
Kıdem Tazminatı
Kıdem tazminatı; en az 1 yıl çalışmış bir işçinin iş akdinin kanunda belirtilen hallerden biriyle sona ermesi durumunda hak kazandığı tazminattır.
Kıdem Tazminatı Hakkı Doğuran Haller
- İşveren tarafından geçerli veya haksız nedenle fesih
- İşçinin haklı nedenle feshi (mobbing, ücret ödenmemesi, vb.)
- Askerlik nedeniyle ayrılma
- Emeklilik, yaşlılık aylığı veya toptan ödeme için ayrılma
- Kadın işçinin evlilikten itibaren 1 yıl içinde istifası
- İşçinin ölümü
İstifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatına hak kazanamaz. Ancak haklı nedenle fesih ya da emeklilik gibi istisnai hallerde istifayla da kıdem tazminatı alınabilir.
Kıdem Tazminatı Hesaplama
Her tam çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret esas alınır. Hesaplamada son brüt ücrete ek olarak düzenli yol, yemek, ikramiye gibi sosyal yardımlar da eklenir. Kıdem tazminatı tavanı her dönem güncellenmektedir.
| Çalışma Süresi | Tazminat |
|---|---|
| 1 yıl | 30 günlük brüt ücret |
| 5 yıl | 150 günlük brüt ücret |
| 10 yıl | 300 günlük brüt ücret |
İhbar Tazminatı
İhbar tazminatı; iş akdini fesheden tarafın yasal bildirim sürelerine uymadan sözleşmeyi sona erdirmesi halinde ödenmesi gereken tazminattır. Hem işçi hem de işveren ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir.
| Çalışma Süresi | Bildirim Süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Zamanaşımı
Kıdem ve ihbar tazminatı alacakları için 5 yıllık zamanaşımı süresi uygulanmaktadır. Bu süre, iş akdinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Sonuç
İşten ayrılma süreçlerinde kıdem ve ihbar tazminatı haklarının doğru hesaplanması ve zamanında talep edilmesi büyük önem taşımaktadır. Tazminat miktarına itiraz ya da hak kayıplarını önlemek için bir iş hukuku avukatından destek alınması tavsiye edilmektedir.